Przesilenie letnie 2026 już za 5 dni. Najdłuższy dzień roku i jego wpływ na pogodę w Polsce

Czym jest przesilenie letnie i kiedy dokładnie wypada?

Przesilenie letnie (solsticjum letnie) to moment, w którym oś obrotu Ziemi jest maksymalnie nachylona w stronę Słońca na półkuli północnej. W 2026 roku przypada ono na sobotę 21 czerwca. Tego dnia w Warszawie Słońce wzejdzie około godziny 4:14 czasu letniego i zajdzie o 21:01, dając ponad 16 godzin i 47 minut światła dziennego. Na północy kraju — w Gdańsku czy Suwałkach — dzień będzie jeszcze kilkanaście minut dłuższy.

Dlaczego najcieplej jest dopiero w lipcu?

Choć 21 czerwca Ziemia otrzymuje największą dawkę promieniowania słonecznego, termiczne maksimum lata w Polsce przypada zwykle na przełom lipca i sierpnia. To zjawisko nosi nazwę opóźnienia termicznego (thermal lag). Gleba, woda w jeziorach i Bałtyku oraz betonowa infrastruktura miast akumulują ciepło przez tygodnie po przesileniu i oddają je z opóźnieniem. Według danych klimatycznych IMGW-PIB z lat 1991–2020 średnia temperatura dobowa w lipcu jest o 1,5–2,5°C wyższa niż w drugiej połowie czerwca.

Przesilenie a indeks UV — kiedy słońce parzy najmocniej?

Wokół przesilenia letniego Słońce osiąga najwyższy punkt na niebie, a kąt padania promieni jest najbardziej stromy w ciągu roku. W efekcie indeks UV w bezchmurny dzień w centralnej Polsce może sięgać 7–8, co według skali Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oznacza wysokie zagrożenie dla skóry i oczu. Dermatolodzy zalecają stosowanie kremów z filtrem SPF 30+ i unikanie ekspozycji między godziną 11 a 15.

Jak przesilenie wpływa na sezon wegetacyjny?

Długi dzień świetlny to kluczowy sygnał dla roślin uprawnych i ekosystemów leśnych. Po przesileniu letnim rośliny dnia długiego (np. pszenica, jęczmień) przechodzą w fazę generatywną — kwitnienie i zawiązywanie nasion. Krótsze wieczory od końca czerwca inicjują też zmianę zachowań u wielu gatunków zwierząt. Z perspektywy rolnictwa przesilenie wyznacza połowę okresu wegetacyjnego i moment, w którym ewentualna susza ma najpoważniejsze konsekwencje dla plonów.

Nadchodzące przesilenie warto potraktować jako przypomnienie: choć astronomiczne lato osiąga apogeum, z punktu widzenia pogody i temperatury najintensywniejsze tygodnie dopiero przed nami.

Źródła: https://klimat.imgw.pl/, https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/radiation-the-ultraviolet-(uv)-index