Skąd 35°C w trzeci weekend czerwca? Wyż azorski i powietrze zwrotnikowe nad Polską
Za pierwszą falą upałów lata 2026 stoi rozbudowany wyż azorski, który kieruje gorące powietrze zwrotnikowe z Półwyspu Iberyjskiego i Afryki Północnej nad Europę Środkową. Analiza sytuacji synoptycznej i modeli ECMWF wskazuje, że gorąco utrzyma się do początku przyszłego tygodnia.
Mechanizm: wyż azorski rozciąga się nad kontynent
Według analiz European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF) za obecną falą upałów odpowiada silna amplituda grzbietu wyżowego, którego centrum znajduje się nad zachodnią częścią Morza Śródziemnego. Grzbiet ten, będący przedłużeniem stałego wyżu azorskiego, blokuje napływ chłodniejszego powietrza polarno-morskiego i kanalizuje masę powietrza zwrotnikowego kontynentalnego (cTr) z Afryki Północnej i Półwyspu Iberyjskiego ku północnemu wschodowi — prosto nad Polskę.
Temperatura na 850 hPa potwierdza adwekcję ciepła
Na wysokości izobarycznej 850 hPa (ok. 1,5 km n.p.m.) modele prognozują nad zachodnią Polską wartości 18–20°C, co w warunkach letnich przy silnym nasłonecznieniu i suchym podłożu przekłada się na temperatury przygruntowe rzędu 33–36°C. Najwyższe wartości spodziewane są na Dolnym Śląsku, Ziemi Lubuskiej i w Wielkopolsce, gdzie efekt kotlinowy i niska wilgotność gleby dodatkowo wzmacniają nagrzewanie.
Dlaczego zachód gorętszy od wschodu?
Gradient temperatury między zachodem a wschodem Polski w weekend sięgnie 5–7°C. Wschodnie województwa pozostają pod wpływem chłodniejszego powietrza polarno-morskiego, które napływa zza słabnącego niżu nad Białorusią. Na styku tych mas — na linii Bydgoszcz–Łódź–Kielce — możliwy jest rozwój gwałtownej konwekcji: to właśnie tam IMGW prognozuje burze z opadami do 35 mm i porywami do 80 km/h.
Perspektywa: kiedy ochłodzenie?
Według ensembli modelu ECMWF grzbiet wyżowy zacznie ustępować we wtorek 24 czerwca, gdy od zachodu wkroczy płytka zatoka niżowa z frontem chłodnym. Przyniesie ona spadek temperatury do 24–27°C i przelotne opady deszczu, ale pełne ochłodzenie poniżej normy klimatycznej 1991–2020 nie jest prognozowane — druga połowa czerwca ma pozostać cieplejsza od średniej wieloletniej, zgodnie z eksperymentalną prognozą sezonową IMGW opublikowaną pod koniec maja.
Obecna fala upałów to typowy schemat dla drugiej dekady czerwca w warunkach dodatniej fazy Oscylacji Północnoatlantyckiej (NAO+): wyż azorski łatwiej buduje grzbiet ku Europie Środkowej, a strumień polarny przesuwa się daleko na północ, otwierając drogę powietrzu zwrotnikowemu.
Źródła: https://www.ecmwf.int, https://imgw.pl/wp-content/uploads/2026/05/imgw-pib_prognoza_2026_06_2026_09.pdf, https://meteo.imgw.pl
Źródło: IMGW-PIB / RCB
